Tiên dược

Dùng nhân sâm và tam thất thế nào cho hiệu quả?

Xem kết quả: /  số bình chọn: 21
Bình thườngTuyệt vời 

Nhân sâm và tam thất là hai vị thuốc quý có cùng một chi (Pnax) và cùng một họ (Araliaceae), được Đông y xếp vào loại “thượng phẩm”, nghĩa là những vị thuốc cho tác dụng bổ và không có độc tính. Nhân sâm (Panax ginseng) là một trong bốn vị thuốc đứng hàng đầu của YHCT: sâm, nhung, quế, phụ. Còn tam thất (Panax Notoginseng) còn gọi là “sâm tam thất”. Vậy dùng nhân sâm và tam thất như thế nào cho hiệu quả?

23

Nhân sâm là một vị thuốc thuộc loại “bổ khí”, YHCT dùng sâm trong các trường hợp chân khí kém, gây ra trạng thái mệt mỏi, vô lực của cơ thể, hoặc các trường hợp kém ăn, da xanh xao, trí nhớ suy giảm của người già hay người mới ốm dậy. Tuy nhiên, hạn chế dùng cho trẻ em, vì sâm có tác dụng “kích dục” sớm. Chỉ dùng với những trẻ chậm phát triển, cơ thể còi cọc, xanh gầy với liều thấp (2 - 4g/ngày) và thời gian ngắn (7 – 10 ngày). Với người lớn, nhân sâm có thể dùng 4 - 10g/ngày, dưới dạng hãm với nước sôi, nhiều lần trong ngày. Uống liền 2-3 tuần lễ. Hoặc dưới dạng ngâm rượu, có thể ngâm sâm tươi (toàn rễ), một rễ (1 củ), dùng 500 ml rượu 35 – 400, ngâm trong 3 - 6 tháng, có thể chiết lấy dịch lần một để dùng, hoặc phối hợp dịch chiết của 2 - 3 lần ngâm lại, trộn đều, mới dùng. Ngày uống 10-20ml, trước bữa ăn; còn sâm đã qua chế biến (hồng sâm), đem sâm, thái lát mỏng, ngâm rượu 35- 400. Khi rượu ngâm có mầu nâu đậm (độ 3 tuần lễ), có thể chiết lấy dịch rượu, uống riêng. Cũng có thể, gộp dịch rượu ngâm của 2 – 3 lần ngâm lại, trộn đều, rồi mới dùng theo cách trên. Vì sâm là vị thuốc rất quý nên người ta thường chỉ dùng riêng một vị sâm (độc sâm thang). Tuy nhiên, khi cần thiết YHCT vẫn dùng sâm kết hợp với các vị thuốc khác trong các cổ phương: tứ quân tử thang (nhân sâm, bạch linh, bạch truật, cam thảo, đồng lượng, 4 – 12g); bát trân thang (nhân sâm, bạch linh, bạch truật, cam thảo, xuyên khung, đương quy, thục địa, bạch thược, đồng lượng, 4 – 12g). Cần chú ý không nên dùng nhân sâm sau khi ăn no, hoặc vào buổi tối, lúc sắp đi ngủ, vì gây khó ngủ hoặc mất ngủ; những người bị rối loạn tiêu hóa, đầy bụng, trướng bụng, ăn uống khó tiêu, hoặc đau bụng (viêm đại tràng), đại tiện phân sống nát, tiêu chảy; những trường hợp tăng huyết áp cũng không nên sử dụng sâm.

Nhân sâm.

Tam thất, Đông y xếp vào loại thuốc chỉ huyết, đầu vị của cầm máu. Thực tiễn lâm sàng đã chứng minh, tam thất ngoài tác dụng bổ kiểu nhân sâm, nó còn là vị thuốc có nhiều tác dụng chữa bệnh:

Cầm máu: dùng khi chảy máu cam, nôn ra máu, đại tiểu tiện ra máu, đa kinh, băng huyết, sau khi sinh ra máu nhiều…: tam thất 4 - 10g/ngày, uống dưới dạng bột, có thể phối hợp với bột huyết dư thán (tóc đã làm sạch, đốt thành tro), trắc bách diệp thán, đồng lượng, ngày một thang. Uống liền một tuần lễ. Hóa ứ, giảm đau, dùng cho các trường hợp huyết ứ dẫn đến đau đớn, các trường hợp chấn thương, sưng đau do huyết tụ. Ngoài ra, tam thất còn có tác dụng giải độc, tiêu ung nhọt, tiêu u, dùng trong các trường hợp u xơ: vú, tử cung.

Gà hầm tam thất tốt cho phụ nữ sau sinh.

Như vậy với 3 tác dụng nổi bật là bổ (bổ khí, bổ huyết), cầm máu và hóa ứ giảm đau, tam thất là vị thuốc hữu ích cho chị em phụ nữ sau sinh bị mất máu, mệt mỏi, đau đớn,... Nhân dân ta thường sử dụng tam thất dưới dạng “thực phẩm” rất phù hợp như tam thất tần gà: tam thất bột hoặc thái phiến ninh với 1 con gà giò, dùng 2 – 3 con/tuần. Cũng có thể dùng dưới dạng bột mịn, ngày 4 – 10g, uống với nước ấm.

Cần lưu ý không nên dùng tam thất một cách đơn điệu để “bổ” như nhân sâm mà nên sử dụng theo hướng tác dụng cầm máu là chính, tiếp đến là tác dụng hóa ứ, giảm đau, tiêu u. Dĩ nhiên không loại trừ tác dụng bổ của vị thuốc. Tam thất chỉ phát huy tác dụng hóa ứ giảm đau tốt, khi mới bị tụ huyết như các trường hợp xuất huyết tiền phòng, chấn thương sưng đau. Do vậy, không nên dùng khi có các cục máu tụ, máu đông đã xuất hiện lâu trong lòng mạch, trong tim, trong não…

GS. TS. Phạm Xuân Sinh

Nguồn báo mới

 

Thông tin sức khỏe

Béo phì là do cơ thể mất nước Béo phì là do cơ thể mất nước Nhiều người cho rằng nguyên nhân gây ra tình trạng thừa cân là do ăn quá nhiều đồ ăn vặt,
Các triệu chứng của thiếu máu Các triệu chứng của thiếu máu Nếu bạn thấy mình mệt mỏi hơn, yếu hơn hoặc khó thở hơn bình thường thì rất có thể bạn
Đường có thể làm giảm năng lực trí tuệ Đường có thể làm giảm năng lực trí tuệ Ăn quá nhiều đường cũng có thể làm giảm năng lực trí tuệ, các nhà khoa học Mỹ đã cảnh
Bệnh thường gặp ở trẻ trong mùa nóng Bệnh thường gặp ở trẻ trong mùa nóng Thời tiết thay đổi, nhiệt độ môi trường tăng nhanh là điều kiện cho các loại virus, vi trùng
Ăn uống với người viêm đại tràng mạn tính Ăn uống với người viêm đại tràng mạn tính Bệnh lý viêm đại tràng mãn thực ra nó là tên gọi chung cho một nhóm bệnh do rất nhiều nguyên

Dinh dưỡng thảo dược

Ớt tốt cho phụ nữ có thai Ớt tốt cho phụ nữ có thai Trong mỗi 100 gram ớt có tới 198mg vitamin C, ngoài ra vitamin B2 và các khoáng chất như canxi, sắt
Cà chua nấu chín tốt hơn cà chua sống Cà chua nấu chín tốt hơn cà chua sống Các món cà chua xốt hoặc hầm có thể giúp bạn chống chọi tốt hơn với bệnh tim mạch cũng
Đậu nành - thực phẩm quý phòng ngừa bệnh cho mọi người Đậu nành - thực phẩm quý phòng ngừa bệnh cho mọi người Cây đậu nành có xuất xứ ban đầu từ vùng Đông Á, phổ biến ở các nước Trung Quốc, Hàn
Mát ngọt thanh long Mát ngọt thanh long Nhiều người không thích ăn thanh long vì ngại hạt lợn cợn. Tuy nhiên, có đến 10 lý do để
Món ăn thuốc từ nấm kim chi Món ăn thuốc từ nấm kim chi Các nghiên cứu hiện đại cho rằng nấm kim chi có tác dụng làm hạ mỡ máu, phòng chống các

Thống kê truy cập

Hiện có 9 khách Trực tuyến